Class 12 Sociology Chapter 6 Notes ‘প্ৰকল্পৰ কামৰ বাবে পৰামৰ্শ‘ বিচাৰি থকা students-সকলৰ বাবে এই post-টো বিশেষভাৱে helpful হ’ব। Class 12 Sociology subject-ৰ Chapter 6 ভালদৰে বুজি পোৱা আৰু examination-ৰ বাবে important question answer practice কৰা অতি প্ৰয়োজনীয়। সেইবাবে chapter-টোৰ বিভিন্ন প্ৰশ্নৰ সহজ আৰু বুজিবলৈ সুবিধা হোৱা solution ইয়াত পাব পাৰিব।
AHSEC Class 12 Sociology Chapter 6 Notes প্ৰকল্পৰ কামৰ বাবে পৰামৰ্শ
যিসকল students-এ online-ত Class 12 Sociology Chapter 6 Notes search কৰি আছে, তেওঁলোকে আমাৰ website-ৰ পৰা chapter-wise question answer আৰু অন্যান্য study materials লাভ কৰিব পাৰিব।
Chapter 6 প্ৰকল্পৰ কামৰ বাবে পৰামৰ্শ
প্ৰথম অংশ: ভাৰতীয় সমাজ
অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ:
১। প্রকল্প কাৰ্যৰ বাবে কোন প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
উত্তৰঃ প্রকল্প কাৰ্য সম্পাদনৰ বাবে গৱেষণা প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
২। ক্ষেত্ৰ অধ্যয়ন পদ্ধতি কোনে আগবঢ়াইছিল?
উত্তৰঃ এই পদ্ধতিৰ সূচনা উদ্ভিদ বিদ্যা আৰু প্রাণীবিদ্যাৰ দৰে প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত হৈছিল। ব্ৰনিচুল মেলিন চকিয়ে প্ৰথমে এই পদ্ধতি আগবঢ়াইছিল।
৩। প্রকল্প কাৰ্য বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰঃ প্রকল্প কাৰ্য হৈছে এনে এক প্ৰক্ৰিয়া যাৰ জৰিয়তে নতুন জ্ঞান আৰু অভিজ্ঞতা লাভ কৰা যায়। ই পৰিকল্পিত ধৰণে আৰু নিৰ্দিষ্ট পদ্ধতি অনুসৰি কৰা হয়।
৪। প্রকল্প কাৰ্যৰ মূল উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰঃ প্রকল্প কাৰ্যৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য হৈছে জ্ঞান আহৰণ আৰু বুজাবুজি বৃদ্ধি কৰা।
৫। প্রকল্প কাৰ্যত প্রতিবেদন কোনে প্রস্তুত কৰে?
উত্তৰঃ এই প্ৰণালীত গৱেষক, অৰ্থাৎ ছাত্র-ছাত্রীসকলে নিজেই প্রতিবেদন প্রস্তুত কৰে।
৬। পৰিকল্পনা প্ৰস্তুতকৰণ বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰঃ পৰিকল্পনা হৈছে এনে এক প্ৰক্ৰিয়া, য’ত কোনো কাম সম্পন্ন কৰা বা নিৰ্দিষ্ট লক্ষ্যত উপনীত হ’বলৈ আগতেই কিছুমান আঁচনি আৰু ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হয়। সঠিক পৰিকল্পনা নাথাকিলে কোনো কাম সফলভাৱে সম্পন্ন হোৱা কঠিন হয়।
৭। পৰ্যবেক্ষণ কি?
উত্তৰঃ তথ্য সংগ্ৰহৰ এক গুৰুত্বপূর্ণ পদ্ধতি হৈছে পৰ্যবেক্ষণ। নিৰ্দিষ্ট পৰিৱেশত ব্যক্তিৰ বাহ্যিক আচৰণ আৰু কাৰ্যপ্ৰণালী লক্ষ্য কৰি তথ্য সংগ্ৰহ কৰা প্ৰক্ৰিয়াকেই পৰ্যবেক্ষণ বোলা হয়। এই পদ্ধতিত গৱেষকজনে সাৱধান আৰু সুসংগঠিত ভাৱে সংঘটিত ঘটনাবোৰ নিৰীক্ষণ কৰে আৰু সেইসমূহ তথ্য নিয়মিতভাৱে লিখি ৰাখে।
৮। সামাজিক জৰীপ প্রণালী কি?
উত্তৰঃ জৰীপ পদ্ধতিত সাধাৰণতে বহু লোকক গৱেষণাৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হয়। এই পদ্ধতিত গৱেষকে নিজে ক্ষেত্ৰলৈ গৈ উত্তৰদাতাসকলৰ পৰা প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ সংগ্ৰহ কৰি লিপিবদ্ধ কৰে, অথবা প্ৰশ্নসূচীসমূহ বাছনি কৰা ব্যক্তিসকলৰ মাজত বিতৰণ কৰি পিছত সম্পূৰ্ণ কৰা উত্তৰসমূহ পুনৰ সংগ্ৰহ কৰা হয়।
চমু আৰু ৰচনাধর্মী প্রশ্নোত্তৰ:
১। পৰিকল্পনা কেই প্ৰকাৰৰ?
উত্তৰঃ পৰিকল্পনা কেইবা প্ৰকাৰৰ আছে।
যেনে-
(ক) পৰিচালনা সম্বন্ধীয় পৰিকল্পনা,
(খ) কাৰ্য সম্বন্ধীয় পৰিকল্পনা,
(গ) কৌশল সম্বন্ধীয় পৰিকল্পনা।
২। সাক্ষাৎকাৰ প্ৰণালী কি?
উত্তৰঃ যেতিয়া এজন গৱেষকে উত্তৰদাতাৰ সৈতে মুখামুখি সাক্ষাৎ কৰি আগতীয়াকৈ প্ৰস্তুত কৰা প্ৰশ্ন বা বিষয়ৰ ভিত্তিত আলোচনা আগবঢ়ায়, তেতিয়াক সাক্ষাৎকাৰ বুলি কোৱা হয়। সাধাৰণতে সাক্ষাৎকাৰ দুটা প্ৰকাৰৰ হয়–সংৰচিত আৰু অসংৰচিত সাক্ষাৎকাৰ।
গৱেষকে যদি আগতেই সকলো প্ৰশ্ন স্পষ্টভাৱে সাজি লৈ সেই অনুসাৰে সাক্ষাৎকাৰ লয়, তেন্তে তাক সংৰচিত সাক্ষাৎকাৰ বোলা হয়। বিপৰীতে, গৱেষকে যদি আগতীয়াকৈ প্ৰস্তুত কৰা প্ৰশ্নৰ লগতে সাক্ষাৎকাৰ চলি থকা অৱস্থাত নতুন প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰি আলোচনা আগবঢ়ায়, তেন্তে সেইটো অসংৰচিত সাক্ষাৎকাৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।
৩। এটা প্রকল্প কাৰ্যৰ প্ৰতিবেদন প্রস্তুত কৰোতে কি কি কথা মনত ৰাখিব লাগে?
উত্তৰঃ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰা হৈছে প্ৰকল্প কাৰ্যৰ অন্তিম আৰু অত্যন্ত গুৰুত্বপূর্ণ পৰ্যায়। প্ৰকল্প কাৰ্যৰ সময়ত কি কি তথ্য আৱিষ্কাৰ কৰা গ’ল বা কি নতুন সত্য প্ৰকাশ পাইছে, সেই সকলো বিষয় প্ৰতিবেদনত স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হয়। সেয়ে প্ৰতিবেদন লিখোতে যথেষ্ট সতর্কতা অৱলম্বন কৰা প্ৰয়োজন।
গৱেষণা বা প্ৰকল্প কাৰ্যৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবে কোনো নিৰ্দিষ্ট নিয়ম নাথাকিলেও, যি তথ্যসমূহ সংগ্ৰহ কৰা হৈছে বা যিবোৰ বিষয় বুজা গৈছে, সেইবোৰ সুস্পষ্টভাৱে উপস্থাপন কৰাটো অতি প্রয়োজনীয়। এখন ভাল প্ৰতিবেদন তৈয়াৰ কৰিবলৈ আগতেই পৰিকল্পনা কৰি লোৱা উচিত–কেনেকৈ লিখা হ’ব, কি কি বিষয় অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব, ক’ত ছবি, নক্সা বা তালিকা ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব, আৰু শেষত কি সিদ্ধান্ত দিয়া হ’ব। লগতে প্ৰতিটো অধ্যায়ৰ বাবে উপযুক্ত শিৰোনাম ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে, যাতে শিৰোনাম দেখিয়েই তাৰ বিষয়বস্তু বুজা যায়।
সাধাৰণতে এখন সম্পূৰ্ণ প্ৰতিবেদনত তলৰ অংশসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত থাকে–
(ক) পৰিচয় (Introduction)
(খ) অধ্যয়ন পদ্ধতি (Methodology)
(গ) তথ্যৰ উপস্থাপন আৰু বিশ্লেষণ (Presentation and Analysis of Data)
(ঘ) সামৰণি (Conclusion)
(ঙ) পৰিশিষ্ট (Appendix)
(চ) পাদটীকা (Footnotes) আদি।
৪। প্রকল্প কাৰ্য প্ৰণালীৰ চাৰিটা গুণাগুণ লিখা।
উত্তৰঃ প্ৰকল্প কাৰ্য প্ৰণালীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূর্ণ গুণাগুণ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল–
(ক) প্ৰকল্প কাৰ্যই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক পাঠ্য বিষয়সমূহ বাস্তৱ জীৱনৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰাত সহায় কৰে।
(খ) ইয়াৰ জৰিয়তে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ উচ্চস্তৰৰ চিন্তা-শক্তি আৰু বিশ্লেষণ ক্ষমতা বৃদ্ধি পায়।
(গ) প্ৰকল্প কাৰ্য সম্পাদনৰ সময়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে দলগতভাৱে কাম কৰাৰ অভ্যাস গঢ়ি তোলে।
(ঘ) ই শিক্ষাৰ্থীসকলৰ মাজত বৈজ্ঞানিক মনোভাৱ আৰু যুক্তিসংগত আচৰণ বিকাশ কৰাত সহায়ক হয়।
৫। প্রকল্প কাৰ্য প্ৰণালীৰ অসুবিধাসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ প্ৰকল্প কাৰ্য প্ৰণালীৰ কিছুমান অসুবিধা তলত উল্লেখ কৰা হ’ল–
(ক) এখন প্ৰকল্প সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ যথেষ্ট সময়ৰ প্ৰয়োজন হয়। ইয়াৰ ফলত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে অন্য পাঠসমূহ অধ্যয়ন কৰাত কেতিয়াবা অসুবিধাৰ সম্মুখীন হয়।
(খ) শিক্ষাৰ্থীসকলে গৱেষণা প্ৰকল্পৰ বিষয়বস্তু বুজা, উপযুক্ত গৱেষণা নক্সা নিৰ্বাচন কৰা আৰু প্ৰয়োজনীয় পদ্ধতি বাছনি কৰাত সমস্যাৰ সন্মুখীন হয়।
(গ) গৱেষণা প্ৰকল্প শেষ কৰাৰ বাবে এটা নিৰ্দিষ্ট সময়সীমা থাকে, আৰু সেই সীমাৰ ভিতৰত সকলো কাম সম্পূৰ্ণ কৰাটো বহু সময়ত কঠিন হৈ পৰে।
(ঘ) ক্ষেত্ৰ অধ্যয়ন আৰু তথ্য সংগ্ৰহ কৰাৰ সময়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে বহুতো জটিলতা অনুভৱ কৰে।
৬। প্রকল্প কাৰ্য্য প্ৰণালীৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ প্ৰকল্প কাৰ্য প্ৰণালী হৈছে এনে এটা শিক্ষণ-পদ্ধতি, য’ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে বিভিন্ন সম্ভাৱ্য সমস্যাৰ ওপৰত বাস্তৱ তথ্য সংগ্ৰহ কৰি, সেইবোৰ একেলগে বিশ্লেষণ কৰি বিষয়বস্তুৰ মূল স্বৰূপ বুজিবলৈ চেষ্টা কৰে।
প্ৰকল্প কাৰ্যৰ বিষয়ে Bransford and Stein-এ এইদৰে ব্যাখ্যা কৰিছে যে– “প্ৰকল্প কাৰ্য প্ৰণালী হৈছে এটা বিস্তৃত শিক্ষামূলক দৃষ্টিভংগী, যাৰ জৰিয়তে শিক্ষাৰ্থীসকলক গ্ৰহণযোগ্য আৰু সহযোগিতামূলক গৱেষণা বা অনুসন্ধানমূলক কাৰ্যত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত কৰা হয়।” এই পদ্ধতিয়ে শৃংখলাবদ্ধ চিন্তা আৰু নীতি-নিয়মৰ প্ৰতিফলন ঘটায়। লগতে, ই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক বিভিন্ন সমস্যাৰ সমাধান বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু গুৰুত্বপূর্ণ কাৰ্যত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে শিক্ষাৰ্থীসকলে নিজে জ্ঞান আহৰণ কৰিব পাৰে আৰু বাস্তৱভিত্তিক ফলাফল লাভ কৰিবলৈ স্বাধীনভাৱে কাম কৰাৰ সুযোগ পায়।
৭। প্রকল্প কার্যত কেইটা পর্যায় আছে? চমুকৈ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ প্ৰকল্প কাৰ্য সাধাৰণতে পাঁচটা মুখ্য পৰ্যায়ত সম্পন্ন কৰা হয়।
সেয়া হৈছে–
(ক) প্ৰকল্পৰ বিষয় নিৰ্বাচন
(খ) বিষয়টোৰ ওপৰত তথ্য অনুসন্ধান
(গ) প্ৰাথমিক আৰু দ্বিতীয়ক তথ্য সংগ্ৰহ
(ঘ) সংগৃহীত তথ্যৰ বিশ্লেষণ
(ঙ) প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুতকৰণ।
(ক) প্ৰকল্পৰ বিষয় নিৰ্বাচনঃ প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰাৰ আগতে উপযুক্ত আৰু অৰ্থবহ এটা বিষয় বাছনি কৰা অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়। ভাল বিষয় নিৰ্বাচনে সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ গুণগত মান নিৰ্ধাৰণ কৰে।
(খ) বিষয়টোৰ ওপৰত তথ্য অনুসন্ধানঃ বিষয় নিৰ্বাচনৰ পিছতেই সেই বিষয় সম্পৰ্কে অধিক তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে অনুসন্ধান আৰম্ভ কৰিব লাগে। এই পৰ্যায়ত বিষয়টোৰ বিষয়ে স্পষ্ট ধাৰণা লাভ কৰা হয়।
(গ) প্ৰাথমিক আৰু দ্বিতীয়ক তথ্য সংগ্ৰহঃ প্ৰকল্প আগবঢ়াবলৈ বিভিন্ন উপায় অৱলম্বন কৰি তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হয়। প্ৰাথমিক তথ্যত গৱেষক নিজে ক্ষেত্ৰলৈ গৈ তথ্য সংগ্ৰহ কৰে, আৰু দ্বিতীয়ক তথ্য পুথি, পত্র-পত্ৰিকা আদি উৎসৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হয়।
(ঘ) তথ্যসমূহৰ বিশ্লেষণঃ সংগৃহীত তথ্যসমূহ এই স্তৰত সুবিন্যস্তভাৱে বিশ্লেষণ কৰা হয়। পৰিসংখ্যাৰ সহায়ত তথ্যসমূহ অধিক সুস্পষ্ট আৰু বুজিবলৈ সহজ হয়।
(ঙ) প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুতকৰণঃ ই হৈছে প্ৰকল্প কাৰ্যৰ অন্তিম পৰ্যায়। ইয়াত গৱেষণাৰ ফলাফল, উপলব্ধি আৰু সীমাবদ্ধতাসমূহ সুশৃংখলভাৱে প্ৰকাশ কৰা হয়। সেয়ে প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত যথেষ্ট যত্ন লোৱা উচিত।
৮। প্রকল্প কাৰ্যৰ সুবিধা-অসুবিধাসমূহ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ প্ৰকল্প কাৰ্য প্ৰণালীৰ উপকাৰিতাসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল–
(ক) প্ৰকল্প কাৰ্যই পাঠ্য বিষয়সমূহক বাস্তৱ জীৱনৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰাত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক সহায় কৰে।
(খ) ইয়াৰ জৰিয়তে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ উচ্চস্তৰৰ চিন্তাশক্তি আৰু বিশ্লেষণ ক্ষমতা বিকাশ পায়।
(গ) প্ৰকল্প সম্পাদনাৰ সময়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে একেলগে কাম কৰিবলৈ শিকে, যাৰ ফলত দলগত মনোভাৱ গঢ়ি উঠে।
(ঘ) ই শিক্ষাৰ্থীসকলৰ মাজত বৈজ্ঞানিক মনোভাৱ আৰু যুক্তিসংগত আচৰণ গঢ়ি তোলাত সহায়ক হয়।
প্ৰকল্প কাৰ্য প্ৰণালীৰ অসুবিধাসমূহো আছে, যিসমূহ তলত দিয়া হ’ল–
(ক) এটা প্ৰকল্প সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ অধিক সময়ৰ প্ৰয়োজন হয়, যাৰ বাবে অন্য পাঠবোৰ অধ্যয়ন কৰাত বিঘ্ন ঘটিব পাৰে।
(খ) গৱেষণা প্ৰকল্প বুজি পোৱা, সঠিক গৱেষণা নক্সা নিৰ্বাচন কৰা আৰু প্ৰয়োজনীয় পদ্ধতি ব্যৱহাৰত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে অসুবিধা অনুভৱ কৰে।
(গ) নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাৰ ভিতৰত প্ৰকল্প সম্পূৰ্ণ কৰাটো বহু সময়ত কঠিন হৈ পৰে।
(ঘ) তথ্য সংগ্ৰহ আৰু ক্ষেত্ৰভিত্তিক অনুসন্ধান কৰাতো শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে কিছু অসুবিধাজনক হয়।
৯। গ্রাম্য-নগৰীয়া সংযোগ আৰু বিভাজনৰ ওপৰত সমাজতত্ত্ব প্ৰকল্পৰ কামৰ নমুনা লিখা।
উত্তৰঃ শিৰোনামঃ গ্ৰাম্য-নগৰীয়া সংযোগ আৰু বিভাজন: চহৰ আৰু গ্ৰাম্য সমাজৰ মাজৰ আন্তঃসম্পৰ্কৰ অধ্যয়ন।
বিমূৰ্তঃ এই প্ৰকল্পটোৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে গ্ৰাম্য আৰু নগৰীয়া সমাজৰ মাজত বিদ্যমান আন্তঃনিৰ্ভৰশীলতা আৰু বৈষম্যসমূহৰ গভীৰ বিশ্লেষণ কৰা। সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক উপাদানসমূহে কেনেকৈ এই সংযোগ আৰু বিভাজন গঢ়ি তোলে, তাৰ অনুসন্ধান এই অধ্যয়নৰ মুখ্য দিশ। ইয়াৰ জৰিয়তে ব্যক্তি, সমাজ আৰু সামগ্ৰিক সামাজিক গাঁথনিৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ স্পষ্ট কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে। লগতে, এই গৱেষণাই বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু অন্তর্ভুক্তিমূলক নীতি নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত সহায়ক হোৱাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে।
পাতন:
১.১ পটভূমি আৰু যুক্তি
১.২ গৱেষণামূলক প্ৰশ্ন
১.৩ অধ্যয়নৰ গুৰুত্ব।
তাত্ত্বিক কাঠামো:
২.১ নগৰায়নৰ তত্ত্ব
২.২ গ্ৰাম্য-নগৰীয়া ধাৰাবাহিকতা
২.৩ সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক আন্তঃনিৰ্ভৰশীলতা
২.৪ সামাজিক স্তৰীকৰণ আৰু বৈষম্য।
পদ্ধতি:
৩.১ গৱেষণাৰ ৰূপৰেখা
৩.২ তথ্য সংগ্ৰহৰ পদ্ধতি
৩.৩ নমুনা বাছনিৰ কৌশল
৩.৪ তথ্য বিশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়া।
গ্ৰাম্য-নগৰীয়া সংযোগ:
৪.১ অৰ্থনৈতিক পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু নিৰ্ভৰশীলতা
৪.২ প্ৰব্ৰজন আৰু যাতায়াতৰ ধৰণ
৪.৩ সেৱা আৰু সম্পদৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ
৪.৪ বজাৰ ব্যৱস্থা আৰু যোগান শৃংখল।
গ্ৰাম্য-নগৰীয়া বিভাজন:
৫.১ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক পার্থক্য
৫.২ ক্ষমতাৰ গঠন আৰু শাসন ব্যৱস্থা
৫.৩ আন্তঃগাঁথনিৰ বৈষম্য
৫.৪ শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্য খণ্ডত বৈষম্য।
প্ৰভাৱ আৰু পৰিণতি:
৬.১ সামাজিক ঐক্য আৰু সম্প্ৰদায় গঠন
৬.২ পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা
৬.৩ দৰিদ্ৰতা আৰু বৈষম্যৰ বিস্তাৰ
৬.৪ নীতি নিৰ্ধাৰণত প্ৰভাৱ।
ক্ষেত্ৰ অধ্যয়ন:
ক্ষেত্ৰ অধ্যয়ন ১ঃ নগৰ বিস্তাৰৰ ফলত কৃষিভূমিৰ হ্ৰাস
ক্ষেত্ৰ অধ্যয়ন ২ঃ গ্ৰাম্য-নগৰীয়া প্ৰব্ৰজন আৰু সামাজিক পৰিৱৰ্তন
ক্ষেত্ৰ অধ্যয়ন ৩ঃ স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধাত গ্ৰাম্য-নগৰীয়া বৈষম্য।
আলোচনা আৰু বিশ্লেষণ:
৮.১ সংগৃহীত তথ্যৰ সমন্বয়
৮.২ আৰ্হি আৰু প্ৰৱণতাৰ চিনাক্তকৰণ
৮.৩ নীতি আৰু পৰিকল্পনাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰাসংগিকতা।
উপসংহাৰ:
৯.১ মুখ্য অনুসন্ধানসমূহ
৯.২ অধ্যয়নৰ অৱদান
৯.৩ ভৱিষ্যতৰ গৱেষণাৰ বাবে পৰামৰ্শ।
তথ্যসূত্রঃ গ্ৰন্থতালিকা:
(উপযুক্ত উদ্ধৃতি পদ্ধতি অনুসৰি ব্যৱহৃত উৎসসমূহ উল্লেখ কৰিব লাগিব)
পৰিশিষ্ট:
(সাক্ষাৎকাৰৰ প্ৰতিলিপি, জৰীপ প্ৰশ্নাৱলী আদি সম্পৰ্কীয় সহায়ক তথ্য সংযোজন কৰিব পাৰি)।
টোকাঃ প্ৰতিষ্ঠান বা শিক্ষকজনৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি এই প্ৰকল্পৰ গঠন আৰু বিষয়বস্তু কিছু পৰিমাণে সলনি হ’ব পাৰে।
১০। ভাৰতৰ জনসংখ্যা নীতিৰ বিষয়ে সমাজতত্ত্ব প্ৰকল্পৰ কামৰ নমুনা লিখা।
উত্তৰঃ শিৰোনামঃ ভাৰতৰ জনসংখ্যা নীতি: দৃষ্টিভংগী, বিকাশ আৰু প্ৰভাৱৰ বিশ্লেষণ।
বিমূৰ্তঃ এই প্ৰকল্পৰ মুখ্য উদ্দেশ্য হৈছে ভাৰতৰ জনসংখ্যা নীতিৰ এক বিস্তৃত আৰু সমালোচনামূলক অধ্যয়ন কৰা। ইয়াত নীতিৰ ঐতিহাসিক বিকাশ, মূল দৃষ্টিভংগী, আৰু ইয়াৰ সামাজিক, অর্থনৈতিক আৰু জনসাংখ্যিক ক্ষেত্ৰত হোৱা প্ৰভাৱসমূহ বিশ্লেষণ কৰা হৈছে। লগতে জনসংখ্যা নীতি প্ৰণয়নৰ পৃষ্ঠভূমি, ইয়াৰ ৰূপায়ণৰ কৌশল আৰু ব্যক্তি তথা সমাজৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াসমূহো পৰ্যালোচনা কৰা হৈছে।
এই অধ্যয়নৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় পৰিপ্ৰেক্ষিতত জনসংখ্যাৰ গতি আৰু নীতি প্ৰণয়নৰ জটিলতা বুজিবলৈ সহায় হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও, নীতিৰ শক্তি, সীমাবদ্ধতা আৰু ভৱিষ্যতৰ সম্ভাৱনাৰ ক্ষেত্ৰসমূহ চিনাক্ত কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে।
পাতনি:
১.১ পটভূমি আৰু যুক্তি
১.২ গৱেষণাৰ প্ৰশ্নসমূহ
১.৩ অধ্যয়নৰ গুৰুত্ব।
তাত্ত্বিক কাঠামো:
২.১ জনসাংখ্যিক পৰিৱৰ্তন তত্ত্ব
২.২ জনসংখ্যাৰ গতিশীলতা প্ৰভাৱিত কৰা সামাজিক আৰু অর্থনৈতিক।
কাৰকসমূহ:
২.৩ জনসংখ্যা নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কীয় নীতিগত দৃষ্টিভংগী।
ভাৰতৰ জনসংখ্যা নীতিৰ ঐতিহাসিক পৰিচয়:
৩.১ প্ৰাৰম্ভিক উদ্যোগ আৰু পৰিয়াল পৰিকল্পনা কাৰ্যসূচী
৩.২ নীতিৰ লক্ষ্য আৰু অগ্ৰাধিকাৰৰ পৰিবৰ্তন
৩.৩ নীতিৰ গঠন আৰু দিশ-নিৰ্দেশনা।
নীতিগত পদ্ধতিসমূহ:
৪.১ পৰিয়াল পৰিকল্পনা আৰু গৰ্ভনিৰোধৰ প্ৰচাৰ
৪.২ স্বাস্থ্য আৰু প্ৰজনন অধিকাৰৰ প্ৰসঙ্গ
৪.৩ আৰ্থ-সামাজিক উন্নয়ন আৰু জনসাধাৰণৰ সৱলীকৰণ
৪.৪ লিংগ সমতা আৰু মহিলাৰ ক্ষমতায়ন।
ৰূপায়ণ আৰু প্ৰত্যাহ্বানসমূহ:
৫.১ প্রতিষ্ঠানিক ব্যৱস্থা আৰু অংশীদাৰসকলৰ সহযোগিতা
৫.২ পৰিয়াল পৰিকল্পনা সেৱাৰ প্ৰৱেশযোগ্যতা
৫.৩ আৰ্থ-সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ আৰু জনসাধাৰণৰ মানসিকতা
৫.৪ চৰকাৰী নীতি, উদ্যোগ আৰু প্ৰেৰণা।
প্ৰভাৱ আৰু ফলাফল:
৬.১ জনসংখ্যা বৃদ্ধি আৰু জনসাংখ্যিক পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰা
৬.২ আৰ্থ-সামাজিক উন্নয়ন আৰু দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস
৬.৩ মহিলাৰ স্বাস্থ্য আৰু ক্ষমতায়ন
৬.৪ মানৱ অধিকাৰ আৰু প্ৰজনন স্বাস্থ্যৰ অৱস্থা।
নীতিৰ ফলপ্ৰসূতাৰ মূল্যায়ন:
৭.১ লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য পূৰণৰ মূল্যায়ন
৭.২ সফলতাৰ সূচক আৰু প্ৰভাৱসমূহ
৭.৩ নীতিৰ সীমাবদ্ধতা আৰু সমালোচনামূলক বিশ্লেষণ।
ক্ষেত্ৰ অধ্যয়ন:
ক্ষেত্ৰ অধ্যয়ন ১: এটা নিৰ্দিষ্ট ৰাজ্যত দুটা সন্তান নীতিৰ প্ৰভাৱ
ক্ষেত্ৰ অধ্যয়ন ২: নগৰীয়া বস্তি অঞ্চলত ৰূপায়ণৰ সমস্যাসমূহ
ক্ষেত্ৰ অধ্যয়ন ৩: গ্ৰাম্য অঞ্চলত পৰিয়াল পৰিকল্পনাৰ ব্যৱস্থা।
আলোচনা আৰু বিশ্লেষণ:
৯.১ সংগৃহীত তথ্যৰ সংশ্লেষণ
৯.২ প্ৰধান আৰ্হি আৰু ধাৰাসমূহ চিনাক্ত কৰা
৯.৩ নীতিগত পৰামৰ্শ আৰু উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰসমূহ।
উপসংহাৰ:
১০.১ মুখ্য অনুসন্ধানসমূহ
১০.২ বিষয়খনলৈ অৱদান
১০.৩ নীতি আৰু পৰিকল্পনাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰভাৱ।
তথ্যসূত্র: গ্ৰন্থতালিকা
(উপযুক্ত উদ্ধৃতি শৈলী অনুসৰি সকলো উৎস তালিকাভুক্ত কৰিব)
পৰিশিষ্টসমূহ:(প্ৰাসংগিক সহায়ক সামগ্ৰী যেনে সাক্ষাৎকাৰৰ প্ৰতিলিপি, জৰীপ প্ৰশ্নাৱলী আদি সংযোজন কৰিব পাৰি)
টোকা: প্ৰতিষ্ঠান বা শিক্ষকসকলৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি প্ৰকল্পৰ গঠন আৰু বিষয়বস্তু কিছু পৰিমাণে পৰিবৰ্তিত হ’ব পাৰে।
Class 12 Sociology Chapter 6-ৰ সহজ Question Answer, Notes আৰু Solution বিচাৰি থকা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এই post-টো উপযোগী। ইয়াত অধ্যায়টোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰসমূহ সহজ ভাষাত আলোচনা কৰা হৈছে, যাতে Class 12 Sociology Chapter 6 Assamese Medium-ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সহজে পঢ়ি, বুজি আৰু পৰীক্ষাৰ বাবে revision কৰিব পাৰে।
Note: If you find any mistakes in this CHAPTER, please let us know or correct them yourself. Thank you.